De Zeeuwse die niet president wilde worden

101308Sandra Roelofs voelt er niets voor om commentaar te geven op het politiek en militaire geknetter in Oost-Europa. ‘Kijkt u dadelijk maar naar de documentaire. dan begrijpt u waarom’, zegt Roelofs zaterdagavond kil en afstandelijk in de lounge van het CineCity-theater in Vlissingen. De anderhalf uur durende film die volgt, gaat over Roelofs’ laatste maanden als ‘first lady’ in Georgië en de eerste terug bij haar ouders in Zeeuws-Vlaanderen.

De Zeeuwse is sinds ruim twintig jaar de echtgenote van Micheil Saakasjvili, een Georgische politicus die aanvoerder was van de Rozenrevolutie in 2003 tegen het bewind van de Georgische president Edoeard Sjevardnadze. Saakasjvili bracht de oud-Sovjet-minister ten val en werd zelf president. Eind 2013 stuurden de kiezers hem weg. Saakasjvili ging les geven in de Verenigde Staten en is sinds een paar weken adviseur van de Oekraïense president Petro Porosjenko.

De film, die eind vorig jaar op het IDFA-festival in Amsterdam in première ging maar pas nu in een aantal bioscopen in Nederland draait, is gemaakt door een goede vriendin van Roelofs, Ineke Smits, die Georgië eveneens door een liefde van binnenuit kent. Die band heeft zonder twijfel eraan bijgedragen dat de film soms diep in de ziel van de Zeeuwse duikt. Bijvoorbeeld als zij vertelt over haar eerste vriendje in Terneuzen, die zij dumpte nadat hij haar een toekomst aan ‘de kreek’ in het stadje had voorgespiegeld. Zij kon bij het filmen haar tranen niet bedwingen en suggereert daarmee dat zij in haar hart misschien toch wel liever een rustig, anoniem leven in de provincie had gewild in plaats van het roerige bestaan in de focus van de wereldmedia in de Kaukasus.

De film, Stand By Your President, is niet erg politiek. Misschien het markantste en tegelijk pijnlijkste moment van het tienjarige leiderschap van haar man werkt Smits nauwelijks uit. Saakasjvili trapte in 2008 in de val die Moskou had gezet en begon een oorlog tegen de Russen in de afvallige provincie Zuid-Ossetië in de verwachting dat de Amerikanen hem te hulp zouden schieten. Die deden dat niet. Een paar dagen later gingen de beelden van een gebroken, gedesillusioneerde president de wereld over. Zuid-Ossetië en een andere rebelse provincie, Abchazië, was hij kwijt, het land lag in puin en er waren honderden doden te betreuren, onder wie RTL-cameraman Stan Storimans.

De ochtend nadat de Franse president Nicolas Sarkozy een wapenstilstand had geregeld, trokken de Russen toch verder op naar de hoofdstad Tbilisi. Maar toen kwam de Amerikaanse president George W. Bush wel in actie. Bush waarschuwde het Kremlin met een ‘humanitaire, militaire missie’. Dimitri Medvedev, destijds president van Rusland, zei later in een BBC-documentaire: ‘Ze mogen blij zijn dat wij onze manschappen hebben gestopt. Anders had Georgië nu een andere president.’

Roelofs verklaart in de film dat toen de oorlog begon zij bij de opening van de Olympische Spelen in Bejing was en aarzelde om Vladimir Poetin, toen premier van Rusland, aan te spreken. Die zat bij haar in de buurt. Maar ze deed dit niet. Nu zegt ze, na afloop van de filmvoorstelling in Vlissingen, trots op haar man te zijn. ‘Hij heeft het toch maar gedurfd om tegen de Russen op te staan.’

Over de oorlog, Moskou en de spanningen in Oekraïne, wilde ze in Vlissingen verder niets kwijt. Maar ze verbloemde niet dat ze het vaak oneens was met haar man. Met zijn megalomane bouwprojecten langs de Zwarte Zee of met de prioriteit die hij legde bij de economische opbouw van Georgië, die ten koste van de aandacht voor de armsten. ‘Hij zei dan: “Wat weet jij ervan? Zou ik het niet beter weten?” Misha liet mij nooit uitpraten. In de film kan ik dat wel.’

Ze hield één keer een politieke rede, toen de regering van haar man klem was gekomen in een martelschandaal in een gevangenis. Die rede ging haar goed af en het is dan ook niet verwonderlijk dat dit fragment in de documentaire is beland. ‘Ik heb mij altijd zo ver mogelijk van politiek gehouden’, stelde ze zaterdagavond. ‘Ik ben nooit in het partijkantoor van mijn man geweest.’

Saakasjvili had dit graag anders gezien. Na twee ambtstermijnen mocht hij eind 2013 niet opnieuw kandideren, maar hij had zich aan de macht verslingerd. ‘Hij vroeg of ik hem wilde opvolgen’, bekende Roelofs in Vlissingen. ‘Daarop heb ik nee geantwoord. Ik wilde niet als marionet het land besturen.’

Haar ouders en haar jongste zoon Nikoloz waren zaterdag ook in het CineCity-theater, maar haar man niet. De echtelieden zien elkaar soms wel vijf maanden niet. De documentaire heeft ‘Misha’ gezien op een laptop in de VS. ‘Hij had wel wat kanttekeningen. Dit was hij niet gewend van de first lady.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s