Lubbers’ neen

De DDR die er trots op was dat hun ingenieurs in Dresden erin slaagden de grootste microprocessor ter wereld te maken. Je zou het bijna vergeten: Oost-Duitsland kon wetenschappelijk en misschien ook economisch toch wel iets. Dresden is nu een van de weinige economische ‘bloeiende landschappen’ in de nieuwe Duitse deelstaten, met een focus op micro-elektronica. De wortels van die voorspoed gaan terug tot gaan terug tot voor de val van de Muur, een kwarteeuw geleden.

Egbert Jacobs, de laatste Nederlandse ambassadeur in Oost-Berlijn, wees er vrijdag niet zonder sarcasme op dat niet alles helemaal kommer en kwel was in de DDR. Hij deed dit bij een paneldiscussie bij de Duitse ambassadeur, Franz-Josef Kremp, in diens historische residentie aan de Hofvijver in Den Haag. Jacobs, intussen gepensioneerd, vertelde er over zijn indrukken, hoe afhankelijk hij was van geruchten, dat hij gelaten onder de douche ging toen de DDR-politicus Günter Schabowski op donderdagavond 9 november 1989 per abuis aankondigde dat alle DDR-burgers ‘sofort, unverzüglich‘ het land konden verlaten. En dat hij op 4 oktober 1990, de dag nadat de DDR was opgegaan in de Duitse Bondsrepubliek, als ‘ambassadeur zonder land’ de toenmalige Duitse ambassadeur Otto von der Gablenz in Den Haag bezocht. Jacobs hield destijds een dagboek bij, dat hij drie jaar geleden publiceerde.

Jacobs hield zich bij de paneldiscussie op de achtergrond. Twee Duitsland-kenners eisten alle aandacht op: Friso Wielenga, directeur van het Zentrum für Niederlande-Studien in Münster, en Jacco Pekelder, professor geschiedenis aan de Universiteit Utrecht met als specialisatie de Duits-Nederlandse betrekkingen.

Pekelder had de val van de Muur niet zo meegemaakt, bekende hij. Hij was destijds student en had als voorzitter van een studentenvereniging die avond andere zaken aan zijn hoofd en het wereldnieuws drong pas de volgende dag tot hem door toen hij  de Volkskrant en het NRC Handelsblad opensloeg. Wielenga zat in die jaren echter meer met zijn neus bovenop het nieuws en hij kan zich nog veel details herinneren. Zoals dat Hans van den Broek, minister van Buitenlandse Zaken, vanuit de Antillen schrok toen hij hoorde dat premier Ruud Lubbers de Duitse bondskanselier Helmut Kohl had gewaarschuwd geen grote haast te maken met Duitse hereniging. Lubbers sprak niet namens de regering, meent Wielenga.

De rol van Lubbers was opmerkelijk vanuit Nederlands gezichtspunt, zijn afwijzende houding maakte het voor Kohl ook onmogelijk om hem een paar jaar later te accepteren als voorzitter van de Europese Commissie. Over dit boeiende onderwerp is door de jaren veel geschreven. Lezenswaardig is onder meer de afstudeerscriptie van de Utrechtse historicus Sophie Bruins: Het olifantengeheugen van Helmut Kohl.

VermaechtnisTerugblikken naar de val van de Muur is vooral oude kost herkauwen en obligaat de balans van 25 jaar hereniging opmaken. Maar het was Helmut Kohl zelf, of althans zijn ex-biograaf Heribert Schwan, die een paar weken geleden een nieuw licht liet schijnen op de gebeurtenissen destijds. Kohl zei tegen Schwan, nu ruim tien jaar geleden, dat de muur niet viel door de ongeduldige en massaal protesterende Oost-Duitsers, maar door de tot de naad versleten Oost-Duitse economie. Dit citaat, opgenomen in Schwans recente boek Vermächtnis, bracht vrijdag in ieder geval ook leven in de paneldiscussie in Den Haag. ‘Absoluut flauwekul’, zei Wielenga. En zo ging de discussie nog even door, waarbij ook de namen van Hans-Dietrich Genscher, Margaret Thatcher, Michail Gorbatsjov en andere hoofdrolspelers vielen.

Der Spiegel

De Duitse media besteden overigens niet bijster veel aandacht aan de herdenking. Het weekblad Der Spiegel, bijvoorbeeld, vond een artikel over ‘bedrog’ in de biologische levensmiddelenketen interessanter voor de cover van het nummer dat vandaag in uitgekomen dan een terugblik naar de revolutionaire herfst van 1989. Vijf en vijftien jaar geleden was dit nog anders:

10jaar

8 november 1999

20-jaar

2 november 2009

25jaar

3 november 2014

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s