Hoop na ‘genocide’ en Brigitte Bardot op Cyprus

De Griekse en de Turkse Cyprioten kijken opnieuw of ze het eens kunnen worden over een gezamenlijk bestuur van hun eiland. Nu hebben zij dat al vaker gedaan, voor het laatst een maand of vijf geleden, maar deze keer is er meer hoop op een akkoord. De Verenigde Staten en de Verenigde Naties duwen het proces, president Nikos Anastasiades van Grieks-Cyprus heeft van vrede een speerpunt gemaakt van zijn nu één jaar oude regering en beide etnische groepen zijn verzwakt door stevige economische tegenvallers, de Turks-Cyprioten door een reeks handelsembargo’s en de Grieks-Cyprioten door de bankencrisis, die in maart 2013 haar hoogtepunt had.

2013-03-28 18.04.35

In het Turkse deel van Nicosia

Toen ik in maart voor het FD op Cyprus was in de weken dat de banken gesloten waren op last van de monetaire autoriteiten in Nicosia, was ik bijna elke dag wel even in het Turks-Cypriotische deel. Voor de Anatolische sfeer, om het verschil met het Grieks-Cypriotische deel met eigen ogen te zien en natuurlijk om met de Turks-Cyprioten te praten over wat zij vinden van het financiële fiasco aan de andere zijde van de Groene Lijn, de bufferzone die door VN-blauwhelmen wordt beheerd.

Wat mij bij die gesprekken meteen duidelijk werd, was dat er van leedvermaak geen sprake was. ‘De Grieken op dit eiland zijn net zo goed Cyprioten als wij dat zijn’, zei op een zaterdagmiddag een juwelier in Girne, een stad op een halfuur rijden van Nicosia aan de noordkust, met uitzicht op het Turkse vasteland. ‘Wie hier niet thuishoren, zijn de Turkse militairen.’

2013-03-23 17.28.57

Ziya Rızkı Caddesi in Girne

Niet allen die ik er sprak waren zo expliciet als de goudhandelaar. Maar de meesten zagen in de crisis wel een mooie, zo niet eenmalige kans om het eiland te herenigen. Ook de verkoper van kranten, sigaretten en snuisterijen aan de andere kant van de grote Ziya Rızkı-winkelstaat. Nadat ik zijn vertrouwen had gewonnen, pakte hij van onder de toonbank een groezelig boek over de misdaden van de Grieks-Cyrioten tegen de Turks-Cyprioten. De exacte titel weet ik niet meer, maar ik weet wel nog dat ‘genocide’ erin voorkwam. ‘Het was verschrikkelijk’, zei de dertiger. ‘Maar ik heb die tijd zelf niet meegemaakt, ik ben er te jong voor. We moeten verder en wat ligt er meer voor de hand dan dat we dit samen doen?’

2013-03-24 14.52.58

Groene Lijn bij de Britse enclave Ayios Nikolaos

Zo eenvoudig is het overigens niet om de nu bijna veertig jaar oude scheiding ongedaan te maken. Dat werd mij een paar dagen later duidelijk toen ik naar de andere kant van het eiland reed, naar Famagusta. Overigens een prachtige reis, tussen de ongerepte velden naast en pal over de Groene Lijn. Je passeert Ayios Nikolaos, een Britse militaire enclave (mét de euro), een overblijfsel uit de Britse koloniale tijd, voor je in de rommelige havenstad komt. Famagusta was eens het economisch centrum van het eiland, maar de invasie van het Turkse leger in 1974 maakte daar een einde aan. Als je bij het strand komt, stuit je ineens op prikkeldraad. Daarachter blijkt een flink deel van de stad volledig te zijn afgegrendeld. Wie er zich toch waagt, speelt met zijn leven, want de Turkse militairen die er de wacht houden, kunnen met scherp schieten.

Het deel achter het prikkeldraad is een volledige wijk, een badplaats (Varosha) die eens net zo mondain moet zijn geweest als Nice. Een favoriete bestemming van sterren als Elizabeth Taylor, Richard Burton en Brigitte Bardot. De stad is nu sterk vervallen, eigenlijk is alles er nog zo als toen het Turkse leger op het punt stond om de stad in te nemen en de bevolking, die vooral uit Grieks-Cyprioten en ook Britten bestond, de benen nam. De pannen staan bijvoorbeeld nog op tafel en er is een showroom met een flinke voorraad automodellen uit 1974. De plaatjes die enkele bevoorrechte fotografen de afgelopen jaren mochten maken, zijn beangstigend.

Maar waarom maakt  het voorbeeld van Famagusta duidelijk dat een hereniging niet zo eenvoudig is? Omdat de panden in de spookstad eigenaren hebben. Een verzoening betekent een gecompliceerd proces van toekenning van oude rechten. Een proces dat nog veel ingewikkelder is in ander steden en op het platteland, waar Turkse Cyprioten wonen in huizen die Griekse Cyprioten zullen opeisen, en andersom.

In Amsterdam ontmoette ik vorige maand de Cypriotische minister van onder meer industrie, Yiorgos Lakkotrypis. Nee, hij was nog nooit in (het Turkse deel van) Famagusta geweest. Dit deed mij herinneren aan wat veel Grieks-Cypioten mij hadden verteld: ze waren nog nooit in het Turks-Cypriotische Noorden van het eiland geweest en zij zouden daar ook nooit willen komen. Vanwege de emoties en wrok. Ook die hordes moeten genomen worden als het echt tot een hereniging komt.

Lakkotrypis zei tijdens het interview in zijn hotel bij het Museumplein niets over de aanstaande ontmoeting van de twee presidenten, Nikos Anastasiades en Derviş Eroğlu. Uiteraard niet, in het belang van het proces. Ik stelde hem ook enkele vragen over een particulier vredesinitiatief, dat Famagusta als inzet heeft. Dit project interesseerde hem niets, althans die indruk kreeg ik. En ik weet nu waarom.

Advertenties

One thought on “Hoop na ‘genocide’ en Brigitte Bardot op Cyprus

  1. Pingback: Boodschapper Timmermans en de twee Cyprussen | Frank Gersdorf

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s